در ششم مارس ۲۰۲۶، قلب پاریس یک‌بار دیگر برای زنان افغانستان می‌تپد. انجمن VATANDAR با افتخار دومین سالگرد رویداد «بانوی خورشید» را برگزار می‌کند؛ رویدادی که از اولین لحظه‌اش، نه صرفاً یک برنامه فرهنگی، بلکه یک پیام بود — پیامی که از قلب دیاسپورای افغانستانی در پاریس به گوش جهان می‌رسد: زنان افغانستان تنها نیستند.

این رویداد در روز جهانی زن، از ساعت ۱۸:۳۰ در شهرداری نوزدهم پاریس، واقع در ۲۰ Rue Édouard-Pailleron برگزار می‌شود. ورود برای همه آزاد و رایگان است. اما «بانوی خورشید» چیزی فراتر از یک مراسم یادبود است — این شب، روایت‌گر یک مقاومت است.

نوریه — داستانی که باید شنیده شود

در افغانستانی که طالبان بر آن حکومت می‌کند، یک دختر برای اینکه بتواند کار کند، برای اینکه بتواند نان خانواده‌اش را تأمین کند، باید هویت خود را پنهان کند. نوریه — شخصیت محوری این شب — دختری است که لباس پسرانه می‌پوشد تا زنده بماند. نه از روی انتخاب، نه از روی آزادی؛ بلکه از روی اجبار.

از زمانی که طالبان دوباره قدرت را در افغانستان به دست گرفت، زنان از حق تحصیل، حق کار، حق تردد آزادانه و حق حضور در فضاهای عمومی محروم شده‌اند. سازمان ملل این وضعیت را رسماً آپارتاید جنسیتی نامیده — سیستمی از تبعیض سازمان‌یافته که بر اساس جنسیت، نیمی از جمعیت یک کشور را از حقوق اولیه‌شان محروم می‌کند.

«بانوی خورشید ۲۰۲۶» این واقعیت را به تصویر می‌کشد. نه با شعار، بلکه با هنر، با سینما، با موسیقی، با رقص. زیرا گاهی یک تصویر، یک نت موسیقی، یا یک حرکت رقص می‌تواند چیزی را منتقل کند که هزار سخنرانی نمی‌تواند.

مارینا گلبهاری — صدایی که جهان شنید

اگر «اسامه» را دیده باشید — فیلم سینمایی افغانی که در ۲۰۰۳ جایزه گلدن گلوب را برد — مارینا گلبهاری را می‌شناسید. او در آن فیلم نقش دختری را بازی کرد که برای بقا، مجبور به پوشیدن لباس پسرانه بود. امروز، بیست سال بعد، آن داستان دیگر فیلم نیست — واقعیت روزمره میلیون‌ها زن و دختر افغانستانی است.

مارینا گلبهاری به عنوان مهمان ویژه «بانوی خورشید ۲۰۲۶» در میزگرد تخصصی شرکت خواهد کرد. حضور او نه صرفاً حضور یک هنرمند است — بلکه شهادت یک انسان است که این واقعیت را از نزدیک زیسته و دیده است. او پلی است میان سینما و واقعیت، میان هنر و سیاست، میان پاریس و کابل.

برنامه شب بانوی خورشید — یک تجربه کامل

«بانوی خورشید» یک برنامه ساده نیست. این شب به دقت طراحی شده تا هر بخشش، از زاویه‌ای متفاوت، همان حقیقت را روایت کند. برنامه شامل موارد زیر است:

• ۱
  میزگرد تخصصی و بحث درباره آپارتاید جنسیتی — با حضور مارینا گلبهاری، کارشناسان حقوق بشر و فعالان اجتماعی. این بخش فرصتی است برای فهمیدن عمق بحران زنان افغانستان از نگاه کسانی که آن را از نزدیک می‌شناسند.
• ۲
  نمایش فیلم — آثار سینمایی که زندگی، مقاومت و رؤیاهای زنان افغانستان را به تصویر می‌کشند. سینما همیشه یکی از قوی‌ترین ابزارهای همدلی بوده است.
• ۳
  موسیقی زنده — الحان اصیل افغانستانی که هم بار غم دارند و هم بار امید. موسیقی که از دل مردم این سرزمین برخاسته و راهی طولانی طی کرده تا به گوش پاریس برسد.
• ۴
  رقص سنتی افغان — نمایشی از هویت، از فرهنگ، از کهن‌بودن. رقصی که خود نوعی مقاومت است — گفتن به جهان که ما هستیم، که فرهنگ ما زنده است.
• ۵
  نمایشگاه عکس و آثار هنری — تصاویر و آثاری که روایتگر مقاومت زنان افغانستان در دوران تاریک کنونی هستند. هنری که به جای سکوت، فریاد می‌زند.

انجمن VATANDAR — پلی میان دو دنیا

انجمن VATANDAR (وطندار) از سال‌ها پیش در پاریس فعال است و با هدف حمایت از مهاجران و پناهجویان افغانستانی کار می‌کند. نام VATANDAR در فارسی به معنی «هم‌وطن» است — و همین کلمه، روح تمام فعالیت‌های این انجمن را در خود دارد.

«بانوی خورشید» یکی از مهم‌ترین رویدادهای سالانه VATANDAR است. این رویداد هر سال در روز جهانی زن برگزار می‌شود و هر بار، با تمرکز بر روایت‌های واقعی و حضور هنرمندان و فعالان، پیامی را که نباید فراموش شود، بلندتر می‌کند.

وقتی در ۲۰۲۳ اولین «بانوی خورشید» برگزار شد، هدف ساده بود: به جامعه فرانسوی نشان دهیم که بحران زنان افغانستان تمام نشده. امروز، در دومین سالگرد، این هدف نه تنها تغییر نکرده، بلکه فوری‌تر شده است.

چرا باید در این شب حضور داشت؟

شاید بپرسید یک شب فرهنگی در پاریس چه تأثیری می‌تواند بر زندگی زنان افغانستان داشته باشد؟ پاسخ ساده است: دیده شدن، اولین گام تغییر است.

وقتی رسانه‌ها از افغانستان حرف نمی‌زنند، وقتی سیاستمداران بحران زنان افغانستان را فراموش کرده‌اند، وقتی جهان در گرداب بحران‌های دیگر غرق شده — این رویدادهای کوچک‌اند که زنده نگه می‌دارند. که یادآوری می‌کنند. که نمی‌گذارند فراموش شود.

حضور در «بانوی خورشید» یعنی گفتن: «من می‌بینم. من می‌شنوم. من همبسته‌ام.» این کمترین کاری است که می‌توانیم در قبال میلیون‌ها زنی بکنیم که حق ندارند در خیابان‌های کشورشان راه بروند.

خورشید امید هنوز می‌تابد

نام «بانوی خورشید» اتفاقی انتخاب نشده. خورشید در فرهنگ افغانستان نماد روشنایی، گرما و امید است. حتی در تاریک‌ترین شب‌ها، خورشید هنوز آنجاست — پشت ابرها پنهان شده، اما خاموش نشده.

زنان افغانستان هنوز آنجا هستند. در خانه‌هایی که اجازه ندارند از آن‌ها خارج شوند. در مدرسه‌هایی که برایشان بسته شده. در بازارهایی که ممنوع هستند. اما آن‌ها هنوز رویا دارند. هنوز مقاومت می‌کنند. هنوز به فردا امیدوارند.

و ما در پاریس — ما که آزادیم، که حق داریم صحبت کنیم، که می‌توانیم در خیابان راه برویم — وظیفه داریم که بلندگوی آن‌ها باشیم. «بانوی خورشید» این بلندگوست.